از اين شرايط كه بگذريم ، طبق سنن عرب و قبايل و طوايف ، هنگام نبردْ نطق‌هاى تحريك‌كننده و توأم با تحريض به جنگ ايراد مىشود . حقير كاتب در اين خصوص اسناد تاريخى را دقيقاً از نظر گذراندم تا دريابم آيا پيامبر ، مسلمانان را براى جنگيدن تحريض كرده است يا خير ؟ كم و بيش در اسناد تاريخى در خصوص نطق‌هاى تند ابوجهل ، اشاره‌هاى مستندى داشتيم ؛ ولى محمّد صلى الله عليه و آله در آخرين لحظاتى كه ديگر مسلّم بود كه قريش ، قصد جان مردمى را كرده است كه به تعبير او پيادگان ، گرسنگان و پابرهنگان بودند ، سخنانى ايراد كرد كه تأمّل بر كلمه‌هاى آن نشان مىدهد كه او در صحراى بدر ، سخنى مُبتنى بر غضب ، عصبيّت ، تشديد نفرت و تقويت روحيهء كينه‌توزانه بر زبان جارى نساخت و بر حالت انتقام‌گيرى صحّه ننهاد . تنها ياران خود را چنين هدايت كرد : « امّا بعد ، من شما را به‌چيزى بر مىانگيزم كه خدايتان به آن برانگيخته است و از چيزى نهى مىكنم كه خدايتان از آن نهى فرموده است . پرورگار كه منزلت او بسيار بزرگ است ، به‌حق فرمان مىدهد . صدق و راستى را دوست مىدارد . اهل خير را در مقابل خير ، پاداش مىدهد . ذكر او را گويند و مشمول فضل او شوند . شما در منزلى از منازل حق قرار گرفته‌ايد و خداوند متعال از كسى چيزى قبول نمىفرمايد ؛ مگر اين‌كه براى رضاى او باشد . همانا صبر و شكيبايى به هنگام سختى ، از چيزهايى است كه خداوند به‌وسيلهء آن اندوه را مىزدايد و از غم نجات مىدهد و در آخرت رستگار خواهيد شد . پيامبر خدا ميان شماست . شما را هشدار مىدهد و امر مىكند . پس امروز شرم كنيد ؛ از اين‌كه بر اعمال شما آگاه است و بر شما سخت غضب كند . و خداوند مىفرمايد هر آينه دشمنى خدا بزرگتر است از دشمنى با خودتان . توجّه كنيد به آنچه در كتابش به شما فرمان داده و آيات خود را به شما نشان داده است و پس از خوارى به شما عزّت بخشيده است . پس به كتاب او تمسّك جوييد ؛ تا از شما خوشنود شود . در اين موارد براى خداى خود عهده‌دار كارى شويد كه مستوجب آنچه از رحمت و آمرزش وعده